Ortopedik Hastalıklara Kök Hücre İle Çözüm

Ortopedik Hastalıklara Kök Hücre İle Çözüm

Günümüzde birçok alanda kullanılan kök hücre tedavisi, ortopedi alanında da çeşitli hastalıkları iyileştirmede kullanılmaktadır. Kök hücre uygulaması ile, bozulmuş dokunun onarımı, normal doku metabolizmasının restorasyonu sağlanmakta ve en önemlisi, iltihaplanmaya karşı koyan çeşitli kemokinler ve sitokinler salgılanmaktadır. Farklı yapılarda kök hücreler bulunmaktadır. Bunlar;

  • Embriyonik Kök Hücre: Bu hücreler pluripotentdir, her dokuya dönüşebilir, doku antijeni üretmez, doku reddi olmaz, fakat embriyo elde edildiği için embriyo bozulmaktadır, bu nedenle etik sorunlar içerir.
  • Fetal Kök Hücre: Embriyonun organlarından türetilir, fetusun düşmesi yada ölmesi ile fetal materyalden üretilir, etik sorunlar içerir.
  • Doku Spesifik Kök Hücre: Erişkin insanda bulunur, erişkin insanda iki tip kök hücre bulunur, bunlar hematopoetik ve mezenkimal kök hücrelerdir. Kemik iliğinden hematopoetik kök hücreler ve mezenkimal kök hücreler elde edilirken organların etrafındaki stromalardan ve bağ dokulardanda mezenkimal kök hücreler elde edilebilir, bunlara stromal kök hücreler de denir. Mezenkimal kök hücreler, kemik, kıkırdak ve yağ hücrelerine dönüşebilmektedir. Mezenkimal kök hücrenin iki kaynağı vardır; kemik iliği ve yağ dokusu. Bu kök hücre tipi diğerlerine göre daha kullanışlıdır ve etik sorunlar yoktur. Alerji, uyumsuzluk, doku reddi gibi sorunlar yoktur.
  • İndüklenmiş Pluripotent Kök Hücre: İndüklenmiş pluripotent kök hücreler (iPSC'ler), dokuya özgü hücreleri (örneğin, cilt hücrelerini) embriyonik kök hücrelere benzeyen hücrelere dönüştürerek modern teknolojilerin kullanımıyla laboratuvar ortamlarında yeniden programlanan hücrelerdir.

Gonartroz (dizde kireçlenme); diz eklem kıkırdağında ilerleyici yıpranma, kronik ağrı ve hareket kısıtlığı ile seyreden bir hastalıktır. Kök hücre, diz eklemine olduğu gibi kalça, ayak bileği, omuz gibi eklemlerdeki bozulmalarda da uygulanabilmektedir. Eklemlere mezenkimal kök hücre uygulaması ile ağrıda azalma, kıkırdak yıkımının durması ve kıkırdak iyileşmesi görülmektedir.

Kök hücre uygulamaları, iki yöntemle yapılmaktadır. Birincisi, göbek ya da basen yağı alınarak, ikincisi ise leğen kemiğinden kan alınarak yapılmaktadır.

İşlem ameliyathanede yapılmaktadır ve 30 dk sürmektedir. Hastalar aynı gün ya da bir gün sonra taburcu olabilmektedir. İşlemden birkaç saat sonra hasta, ayağının üzerine basıp yürüyebilmektedir.

Yapılan işlemin faydası hemen görülebilmektedir. Hastalar, yaklaşık 2-8 hafta kadar dizde dolgunluk hissedebilmektedir. 6.haftadan itibaren eklem kıkırdağında iyileşme başlamaktadır. Ortalama 6. ayda elde edilen fayda en üst seviyede hissedilmektedir. Yapılan çalışmalar göstermektedir ki, kök hücre uyguluması ile kireçlenmiş eklemlerde ağrı azalmakta, eklem hareketleri düzelmekte, kıkıdak hacmi artmaktadır. Ciddi bir yan etkisi bulunmamaktadır, bazı vakalarda aşırı kemik yapımından bahsedilmektedir.
 

Prof. Dr. Atilla Polat
Ortopedi ve Travmatoloji

19.07.2019